หมอนรองกระดูกเสื่อม คืออะไร อาการ สาเหตุ และวิธีการรักษาอย่างไร?

โรคหมอนรองกระดูกเสื่อม สามารถพบได้บ่อยในวัยทำงานและผู้สูงอายุ หากปล่อยละเลยไว้นาน อาจทำให้เกิดโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทตามมาได้

เคยรู้สึกปวดหลังบ่อย ๆ หรือปวดร้าวลงขาจนรบกวนการทำงานและการใช้ชีวิตไหม? อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคหมอนรองกระดูกเสื่อมที่สามารถเกิดขึ้นได้ทั้งในวัยทำงานและผู้สูงอายุ โดยโรคนี้มีผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างมาก หากละเลยอาจพัฒนาไปสู่ปัญหาที่รุนแรงขึ้นอย่างหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทได้ ดังนั้นการรู้เท่าทันถึงสาเหตุ อาการ และแนวทางการรักษา จะช่วยหลีกเลี่ยงการเกิดโรคหมอนรองกระดูกเสื่อมในอนาคตได้

---

โรคหมอนรองกระดูกเสื่อม คืออะไร

หมอนรองกระดูกเสื่อม คือภาวะที่หมอนรองกระดูกซึ่งอยู่ระหว่างกระดูกสันหลังแต่ละข้อเกิดการเสื่อมสภาพไปตามอายุการใช้งาน หรือเกิดจากพฤติกรรมเสี่ยง เช่น การนั่งทำงานผิดท่า ยกของหนัก หรือการใช้งานร่างกายอย่างหักโหม โดยปกติหมอนรองกระดูกจะทำหน้าที่เสมือนตัวกันกระแทกที่ช่วยลดแรงกดทับของกระดูกสันหลัง เมื่อหมอนรองกระดูกเสื่อมลง จะทำให้เกิดอาการปวดหลังเรื้อรัง ปวดร้าวไปตามเส้นประสาท และบางรายอาจพัฒนาไปสู่ภาวะหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทได้

---

หมอนรองกระดูกเสื่อม สาเหตุเกิดจากอะไร

หมอนรองกระดูกเสื่อม เป็นภาวะที่เกิดขึ้นได้กับหลายคน โดยเฉพาะวัยทำงานและผู้สูงอายุ โรคนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพราะอายุที่มากขึ้นเท่านั้น แต่ยังมีหลายปัจจัยที่เร่งให้หมอนรองกระดูกสันหลังเสื่อมสภาพเร็วกว่าปกติ ได้แก่

• อายุที่เพิ่มมากขึ้น หมอนรองกระดูกจะสูญเสียน้ำและความยืดหยุ่น ทำให้เสื่อมสภาพง่ายขึ้น
• การใช้งานร่างกายหนักเกินไป เช่น การยกของหนัก นั่งทำงานผิดท่า หรือออกกำลังกายหักโหม อาจนำไปสู่โรคหมอนรองกระดูกเสื่อมได้
• อุบัติเหตุ หรือการบาดเจ็บที่หลัง อาจทำให้หมอนรองกระดูกเสียหายและเสื่อมได้เร็วขึ้น
• พันธุกรรม หากมีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคหมอนรองกระดูกเสื่อม ก็อาจมีความเสี่ยงสูงกว่าปกติ
• น้ำหนักตัวที่มากเกินไปหรือภาวะอ้วน ทำให้กระดูกสันหลังรับน้ำหนักมากกว่าปกติ ส่งผลให้หมอนรองกระดูกเสื่อมเร็ว
• พฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น สูบบุหรี่ ขาดการออกกำลังกาย หรือพักผ่อนไม่เพียงพอ เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่กระตุ้นให้เกิดอาการหมอนรองกระดูกเสื่อม

---

อาการของโรคหมอนรองกระดูกเสื่อม

เมื่อเกิดภาวะหมอนรองกระดูกเสื่อม ร่างกายมักส่งสัญญาณเตือนผ่านอาการต่าง ๆ ที่ผู้ป่วยสามารถสังเกตได้ ซึ่งอาการหมอนรองกระดูกเสื่อมที่พบบ่อย มีดังนี้

• ปวดหลัง หรือปวดเอวเรื้อรัง โดยเฉพาะเวลานั่งหรือยืนนาน ๆ
• อาการปวดร้าวลงขา เกิดจากแรงกดทับเส้นประสาทที่มักพบในหมอนรองกระดูกสันหลัง
• ตึงหรือเกร็งกล้ามเนื้อหลัง ทำให้การเคลื่อนไหวไม่คล่องตัว
• ชาหรืออ่อนแรงตามแขนหรือขา ในกรณีที่หมอนรองกระดูกเสื่อมจนกดทับเส้นประสาท
• ปวดมากขึ้นเวลายกของหนักหรือก้มเงย
• มีอาการหมอนรองกระดูกอักเสบร่วมด้วย เช่น ปวดบวมและอักเสบเฉพาะจุด ซึ่งอาจใช้เวลาหลายวันกว่าจะทุเลา

---

การรักษาโรคหมอนรองกระดูกเสื่อม

แนวทางการรักษาหมอนรองกระดูกเสื่อมมีหลายวิธีที่จะช่วยบรรเทาอาการ ลดความเจ็บปวด และป้องกันการลุกลามของโรค ขั้นตอนเริ่มต้นมักเน้นไปที่การดูแลแบบประคับประคองก่อน หากวิธีเหล่านั้นยังไม่ทำให้อาการดีขึ้นได้ แพทย์จะพิจารณาวิธีการรักษาแบบผ่าตัดแทน

การรักษาหมอนรองกระดูกเสื่อมแบบประคับประคอง

แนวทางรักษาแบบไม่ผ่าตัด เป็นวิธีที่มุ่งเน้นไปที่การทำอาการปวดที่หมอนรองกระดูกเสื่อมให้ดีขึ้นตามลำดับผ่านวิธีการต่าง ๆ เช่น

• รับประทานยา เช่น ยาแก้ปวดอักเสบ (NSAIDs) ยาผ่อนคลายกล้ามเนื้อ หรือยาตามที่แพทย์สั่ง เพื่อบรรเทาอาการปวดและอักเสบ
• การฉีดสเตียรอยด์เข้าช่องไขสันหลัง (Epidural Steroid Injection) เพื่อลดการอักเสบและบรรเทาอาการปวดได้ชัดเจน
• โปรแกรมฟื้นฟูหรือการทำกายภาพบำบัด เช่น การฝึกเสริมกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้อง การใช้ Traction หรือ Shock Wave Therapy เพื่อบรรเทาอาการและเพิ่มการเคลื่อนไหวของสันหลัง
• ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิต ไม่ว่าจะเป็นการหมั่นออกกำลังเบา ๆ เช่น ว่ายน้ำ หรือเดินเพื่อเสริมความแข็งแรงของโครงสร้างสันหลัง พยายามปรับท่านั่ง ยืน หลีกเลี่ยงการยกของหนัก เลิกสูบบุหรี่ และใช้วิธีการบรรเทาอื่น ๆ เช่น ประคบความร้อน การฝังเข็ม เป็นต้น

การรักษาหมอนรองกระดูกเสื่อมด้วยการผ่าตัด

หากแนวทางรักษาแบบประคับประคองยังไม่ช่วยให้อาการทุเลาลง แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัดเมื่อคนไข้มีอาการรุนแรง เช่น ปวดร้าวชาลงแขนหรือขา อ่อนแรง หรือควบคุมระบบปัสสาวะหรืออุจจาระลำบาก โดยการผ่าตัดสามารถทำได้หลายวิธี ได้แก่

• การตัดเอาหมอนรองกระดูกที่กดทับเส้นประสาทออก (Discectomy / Microdiscectomy / Endoscopic Discectomy) โดยมีทั้งแบบเปิดแบบดั้งเดิม และแบบใช้กล้องส่อง (Endoscopic) หรือใช้กล้องจุลทรรศน์ (Microdiscectomy) เพื่อช่วยลดแผล และทำให้คนไข้ฟื้นตัวได้ไว
• การหลอมรวมกระดูกสันหลัง (Spinal Fusion) ในกรณีที่สันหลังไม่มั่นคง หรือมีการเสื่อมรุนแรง การหลอมรวมระหว่างกระดูกจะช่วยเพิ่มความมั่นคง แต่อาจมีผลกระทบต่อการเคลื่อนไหวเล็กน้อย
• การแทนที่หมอนรองกระดูกที่เสื่อมด้วยหมอนรองเทียม (Artificial Disc Replacement, Total Disc Replacement, ADR) ช่วยรักษาการเคลื่อนไหวของสันหลัง และลดภาระของแนวข้อข้างเคียง
• เทคนิคผ่าตัดแบบแผลเล็ก (Minimally Invasive Spine Surgery - MISS) เป็นการใช้เครื่องมือช่วยเปิดแผลเล็ก ๆ บริเวณสันหลัง ช่วยลดอาการเจ็บ ลดการเสียเลือด และทำให้คนไข้ฟื้นตัวได้ไวขึ้น
• การผ่าตัดชนิดอื่น ๆ เช่น Foraminotomy, Laminotomy, Laminoplasty, Dynamic Stabilisation หรือ IDET ตามแต่ลักษณะภาวะของผู้ป่วย

---

หมอนรองกระดูกเสื่อม ดูแลให้ถูกวิธี ชีวิตก็กลับมาเคลื่อนไหวได้ดีอีกครั้ง

แม้ว่าหมอนรองกระดูกเสื่อมจะเป็นโรคที่เกิดขึ้นได้บ่อย แต่หากเข้าใจสาเหตุ อาการ และแนวทางการรักษา ก็สามารถควบคุมอาการและใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติ ไม่ว่าจะเป็นการดูแลตัวเองด้วยวิธีประคับประคอง เช่น กายภาพบำบัด ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ไปจนถึงการรักษาโดยวิธีการผ่าตัด ทั้งหมดนี้มีเป้าหมายเดียวกันคือลดอาการเจ็บปวด และคืนความคล่องตัวให้ผู้ป่วย ดังนั้นการใส่ใจสุขภาพหลังตั้งแต่เนิ่น ๆ คือสิ่งสำคัญในการป้องกันการเกิดโรคหมอนรองกระดูกเสื่อมก่อนวัยอันควร

 

---