Empathy คืออะไร? เสริมสร้างและพัฒนาทักษะที่ไม่ควรมองข้าม

ในยุคสมัยที่ทุกคนต่างเร่งรีบและมุ่งมั่นไล่ตามเป้าหมายของตัวเอง เสียงของผู้อื่นอาจค่อย ๆ เข้าถึงเราได้น้อยลงโดยไม่รู้ตัว จึงทำให้สิ่งหนึ่งอาจดูเล็กน้อยแต่ความจริงแล้วทรงพลังอย่างยิ่ง นั่นก็คือคือ “Empathy” หรือ การเข้าใจผู้อื่นนั่นเอง เพราะแค่มีใครสักคนที่เข้าใจความรู้สึกของคุณโดยไม่ต้องพูดอะไรออกมา ก็เพียงพอแล้วที่จะทำให้วันแย่ ๆ กลับมามีความหมายอีกครั้ง

บทความนี้จะพาคุณไปรู้จักกับ Empathy ในมิติที่ลึกซึ้งและจับต้องได้มากขึ้น ไม่ใช่แค่คำสวยหรู แต่เป็นทักษะสำคัญที่ทุกคนสามารถเรียนรู้และพัฒนาได้ ถ้าคุณอยากเป็นคนที่เข้าใจผู้คนมากขึ้น และอยากสร้างความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นในทุกมิติของชีวิต ห้ามพลาดเด็ดขาด!

 

ทำความรู้จัก Empathy คืออะไร?

Empathy คือความสามารถในการเข้าใจความรู้สึก ความคิด หรือประสบการณ์ของผู้อื่นจากมุมมองของผู้อื่นจริง ๆ ราวกับว่าเราได้เดินอยู่ในรองเท้าของเขา การมี Empathy ไม่ได้หมายถึงแค่การฟัง แต่คือการเปิดใจรับรู้ความรู้สึกของอีกฝ่ายอย่างลึกซึ้งโดยไม่ตัดสิน และสามารถตอบสนองด้วยความเข้าใจอย่างแท้จริง

การมี Empathy จะช่วยให้เราสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพ สร้างความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้งและไว้วางใจกันได้มากขึ้น ไม่ว่าจะในชีวิตส่วนตัวหรือในที่ทำงาน เมื่อเราเข้าใจความรู้สึกและมุมมองของผู้อื่นอย่างแท้จริง เราจะสามารถตอบสนองได้อย่างเหมาะสม ลดความขัดแย้ง และเพิ่มความร่วมมือระหว่างกันได้อย่างราบรื่น 

หลายคนอาจสับสนระหว่างคำว่า “สงสาร” กับ “เข้าใจ” ซึ่งทำให้เกิดความเข้าใจผิดอยู่บ่อยครั้ง จึงเกิดคำถามว่า Sympathy vs Empathy ต่างกันอย่างไร? โดยสามารถอธิบายได้ดังนี้

• Sympathy คือการรู้สึกเห็นใจหรือสงสารผู้อื่นจากมุมของเรา เช่น “ฉันเสียใจที่คุณรู้สึกแบบนั้น”
• Empathy คือการเข้าไปอยู่ในมุมของเขา เห็นจากสิ่งที่เขาเผชิญ และรู้สึกไปกับเขา เช่น “ฉันเข้าใจว่าคุณรู้สึกอย่างไร เพราะฉันอยู่ตรงนั้นกับคุณ”

 

Empathy มีความสำคัญต่อการทำงานมากกว่าที่คิด

สิ่งที่ขับเคลื่อนทีมและองค์กรให้เติบโตอย่างยั่งยืน คือ ทักษะด้านมนุษยสัมพันธ์ โดยเฉพาะทักษะการเห็นอกเห็นใจผู้อื่นผ่าน Empathy ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญในการสร้างสภาพแวดล้อมการทำงานที่เข้าใจ เข้าถึง และสนับสนุนกันอย่างแท้จริง

• สร้างทีมที่มีความเข้าใจกันมากขึ้น การมีทักษะการเห็นอกเห็นใจผู้อื่นช่วยให้สมาชิกในทีมเข้าใจกันและกัน ลดความขัดแย้ง และทำให้การทำงานร่วมกันมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

• พัฒนาภาวะผู้นำที่มีคุณภาพ ผู้นำที่มี Empathy จะสามารถฟัง เข้าใจ และสนับสนุนทีมงานได้อย่างแท้จริง ทำให้เกิดแรงจูงใจและความเชื่อมั่นภายในทีม

• สื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น การเข้าใจว่าผู้อื่นรู้สึกอย่างไร ทำให้เราปรับวิธีสื่อสารให้เหมาะสม ซึ่งช่วยลดความเข้าใจผิดและสร้างความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้น

• ส่งเสริมวัฒนธรรมองค์กรที่เป็นบวก องค์กรที่ปลูกฝังทักษะการเห็นอกเห็นใจผู้อื่น จะเป็นองค์กรที่พนักงานรู้สึกปลอดภัย กล้าแสดงความคิดเห็น และพร้อมเติบโตไปด้วยกัน

• เข้าใจลูกค้าได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น Empathy ช่วยให้ทีมงานเข้าใจความต้องการ ความคาดหวัง และอารมณ์ของลูกค้าได้อย่างแม่นยำ ซึ่งเป็นหัวใจของการให้บริการหรือพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์จริง ๆ

 

Empathy มีประเภทใดบ้าง?

เมื่อพูดถึงคำว่า Empathy หลายคนอาจเข้าใจว่าเป็นเพียงการเข้าใจความรู้สึกของผู้อื่นเท่านั้น แต่ในความเป็นจริงแล้วมีความลึกซึ้งและหลากหลายมากกว่านั้น การเข้าใจประเภทของ Empathy จะช่วยให้เราใช้ทักษะนี้ได้อย่างถูกต้อง ดังนั้นก่อนจะลงลึกถึงวิธีฝึกฝน เรามาทำความรู้จักกันก่อนว่า Empathy มีอะไรบ้าง และแต่ละประเภทแตกต่างกันอย่างไร

• Cognitive Empathy (ความเข้าใจทางความคิด) คือความสามารถในการเข้าใจว่าอีกฝ่ายกำลังคิดหรือรู้สึกอย่างไร โดยใช้เหตุผลและการสังเกต เช่น การอ่านสีหน้า น้ำเสียง หรือพฤติกรรม แม้จะไม่ได้รู้สึกร่วมโดยตรง แต่สามารถมองเห็นมุมมองของผู้อื่นได้อย่างชัดเจน เหมาะสำหรับการสื่อสารในสถานการณ์ที่ต้องใช้วิจารณญาณ

• Emotional Empathy (ความเข้าใจทางอารมณ์) คือการรู้สึกร่วมกับผู้อื่นอย่างแท้จริง เหมือนเราได้สัมผัสอารมณ์ของเขา เช่น รู้สึกเศร้าไปกับคนที่กำลังทุกข์ใจ หรือรู้สึกตื่นเต้นไปกับความสำเร็จของเพื่อน Emotional Empathy ทำให้เกิดความผูกพันและเห็นอกเห็นใจผู้อื่น

• Compassionate Empathy (ความเข้าใจที่นำไปสู่การช่วยเหลือ) เป็นขั้นสูงสุดของ Empathy เพราะไม่เพียงแค่เข้าใจหรือรู้สึกร่วมเท่านั้น แต่ยังมีแรงจูงใจที่จะ “ลงมือทำ” เพื่อช่วยเหลือหรือสนับสนุนอีกฝ่ายอย่างเหมาะสม เป็นรูปแบบของความเข้าใจที่มีเมตตาและมีผลเชิงบวกต่อสังคม

 

ฝึก Empathy อย่างไรให้เป็นประโยชน์ต่อองค์กร?

ในยุคที่องค์กรให้ความสำคัญกับ "คน" มากพอ ๆ กับ "ผลลัพธ์" ทักษะที่ช่วยสร้างความสัมพันธ์ ความเข้าใจ และการทำงานร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพก็คือ ทักษะการเห็นอกเห็นใจผู้อื่น องค์กรที่ต้องการสร้างทีมที่ทำงานร่วมกันอย่างราบรื่นและเข้าใจซึ่งกันและกัน ควรส่งเสริมการฝึกทักษะนี้ให้เกิดขึ้นจริงในที่ทำงาน เช่น

• จัดเวิร์กช็อปหรืออบรมเพื่อพัฒนา Empathy สร้างกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้พนักงานฝึกการ Empathise กับผู้อื่น ผ่านการจำลองสถานการณ์จริง (Role Play) หรือกรณีศึกษาที่ต้องคิด วิเคราะห์ และเข้าใจมุมมองของอีกฝ่าย

• ฝึก Active Listening (การฟังเชิงลึก) สอนให้พนักงานฟังด้วยความตั้งใจ ไม่รีบตอบ ไม่ตัดสิน และใช้ทักษะการ Empathise เพื่อจับความรู้สึกและความต้องการที่อยู่เบื้องหลังคำพูด

• ใช้เทคนิค Reflective Listening ให้พนักงานสะท้อนกลับสิ่งที่ได้ยิน เพื่อแสดงให้เห็นว่าเข้าใจกับสิ่งที่อีกฝ่ายกำลังรู้สึก เช่น “ถ้าฉันเข้าใจถูก คุณรู้สึกว่า…”

• ใช้แบบฝึกหัดและแบบประเมิน EQ/Empathy นำเครื่องมือ เช่น แบบทดสอบ EQ หรือกิจกรรมกลุ่ม ที่ช่วยให้พนักงานได้ฝึกคิดจากมุมมองของผู้อื่น และวิเคราะห์การตอบสนองอย่างมี Empathy

 

Empathy กุญแจสำคัญสู่ความสำเร็จทั้งในชีวิตและการทำงาน

Empathy หรือ ทักษะการเห็นอกเห็นใจผู้อื่น คือความสามารถในการเข้าใจความรู้สึก ความคิด และมุมมองของผู้อื่นจากประสบการณ์ของเขาจริง ๆ ซึ่งเป็นทักษะสำคัญทั้งในชีวิตประจำวันและในการทำงาน การมี Empathy ช่วยสร้างความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้น ลดความขัดแย้ง และส่งเสริมวัฒนธรรมการทำงานที่เปิดกว้าง เข้าใจกัน และเคารพซึ่งกันและกัน ดังนั้นองค์กรที่ต้องการเติบโตอย่างยั่งยืนจึงควรให้ความสำคัญกับการพัฒนา Empathy ในตัวพนักงาน ผ่านกิจกรรมอบรม การฝึกฟังเชิงลึก และการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเข้าใจและเคารพความหลากหลายทางความรู้สึกและมุมมอง